Awans zawodowy nauczyciela :: Publikacja :: Darmowe zaświadczenie - Zasady przechodzenia nauczycieli na emeryturę po 2007 roku

I. W sierpniu i wrześniu 2007 r. miała miejsce dwukrotna nowelizacja ustawy - Karta Nauczyciela:
1. ustawą z dnia 23 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 158, poz. 1103);
2. ustawą z dnia 7 września 2007 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 191, poz. 1369).

Wskazane nowelizacje nie zmieniły warunków uprawniających do wcześniejszej emerytury bez względu na wiek, określonych w ust. 1 art. 88 ustawy - Karta Nauczyciela. W obecnym stanie prawnym, tak jak poprzednio, warunkiem przejścia na wcześniejszą emeryturę na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela jest:
- posiadanie trzydziestoletniego okresu zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze, a w przypadku nauczycieli szkół, placówek, zakładów specjalnych oraz zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich - dwudziestopięcioletniego okresu zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze w szkolnictwie specjalnym,
- rozwiązanie na swój wniosek stosunku pracy, albo wygaśnięcie lub rozwiązanie stosunku pracy w okolicznościach określonych w art. 20 ust. 1, 5c i 7 ustawy - Karta Nauczyciela.

Zmieniony został natomiast ust. 2a w art. 88 ustawy - Karta Nauczyciela. Zgodnie z obecnym brzmieniem tego przepisu, nauczyciele urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r., zachowują prawo do przejścia na emeryturę bez względu na wiek, jeżeli:
1) spełnili warunki dotyczące wymaganego okresu zatrudnienia oraz okresu wyko nywania pracy w szczególnym charakterze w ciągu dziesięciu lat od dnia wejścia wżycie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm.), tj. do dnia 31 grudnia 2008 r.,
2) nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o prze kazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytal nym, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na dochody budżetu państwa.

Wprowadzone zmiany polegają na:

- wydłużeniu o rok
- do 31 grudnia 2008 r. - okresu, w którym możliwe jest naby wanie uprawnień do wcześniejszej emerytury nauczycielskiej dotyczących okresu zatrudnienia oraz okresu pracy nauczycielskiej,
- ustanowieniu możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę bez względu na wiek także po 2008 roku przez nauczycieli, którzy do dnia 31 grudnia 2008 r. osiągną wymagany okres zatrudnienia i okres pracy nauczycielskiej.

II. W wyniku wskazanych na wstępie nowelizacji ustawy - Karta Nauczyciela
nie uległy zmianie zasady naliczania świadczeń emerytalnych dla nauczycieli:
wysokość świadczeń emerytalnych nauczycieli, którzy wystąpią z wnioskiem o przyznanie emerytury na podstawie art. 88 Karty Nauczyciela w 2008 r. (albo w terminie późniejszym), ustalana będzie na podstawie dotychczasowych przepisów.

W myśl art. 88 ust. 2 ustawy - Karta Nauczyciela
podstawę wymiaru emerytury
dla nauczyciela zatrudnionego w systemie oświaty i wychowania, przechodzącego na emeryturę ustala się na zasadach ogólnych, określonych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z tym, że do podstawy tej wlicza się również wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, dodatki, świadczenia w naturze, jeśli ze świadczeń tych nauczyciel nie korzysta po przejściu na emeryturę lub rentę, oraz wszystkie nagrody uzyskane przez nauczyciela za osiągnięcia zawodowe w okresie, z którego wynagrodzenie stanowi podstawę wymiaru emerytury lub renty.

Do obliczenia wysokości emerytury będzie stosowany art. 53 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym emerytura wynosi:
1) 24 % kwoty bazowej, o której mowa w art. 19, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, oraz
2) po 1,3 % podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów składkowych,
3) po 0,7 % podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych
- z uwzględnieniem art. 55. Przepis ten bowiem znajduje się w rozdziale 4 działu II ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dotyczącym ustalania wysokości emerytur, o których mowa w jej art. 27-50e, a więc ma on również zastosowanie do ustalania wysokości emerytury nauczycieli urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r., uzyskujących prawo do emerytury na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela (art. 47 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Podstawa wymiaru przyznawanych świadczeń będzie zaś ustalana przy zastosowaniu przepisów znajdujących się w rozdziale 4 działu I ustawy o emeryturach i rentach (art. 15 i następne) oraz powołanego wyżej art. 88 ust. 2 ustawy - Karta Nauczyciela

Należy jednak zaznaczyć, że przedstawione powyżej zasady obliczania wysokości emerytur przyznawanych na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela będą obowiązywały wówczas, jeśli wniosek o emeryturę na podstawie tego przepisu złożony będzie przez nauczyciela urodzonego po dniu 31 grudnia 1948, a przed dniem 1 stycznia 1969 r.
przed osiągnięciem przez niego wieku emerytalnego
, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. w przypadku kobiety - 60 roku życia, a w przypadku mężczyzny -65 roku życia).

Jeśli chodzi natomiast o
wysokość świadczeń
, które będą przyznawane po roku 2007 dla nauczycieli przechodzących na emeryturę na zasadach określonych w art. 88 ust. 1 ustawy- Karta Nauczyciela, to będzie ona ustalana w sposób indywidualny, zgodnie z wyżej powołanymi przepisami i będzie zależna, m. in., od posiadanych przez nauczycieli okresów składkowych i nieskładkowych oraz wysokości osiąganego przez nich wynagrodzenia. Nie można w takim razie stwierdzić w sposób generalny, że będą to świadczenia wyższe lub niższe aniżeli te, które zostaną przyznane do końca 2007 roku.

III. Jednym z warunków przejścia nauczyciela na wcześniejszą emeryturę jest roz wiązanie stosunku pracy na jego wniosek. Wymóg ten nie dotyczy wyłącznie tych nauczycieli, których stosunek pracy zostanie rozwiązany lub wygaśnie z przyczyn określonych w art. 20 ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela, tj. w przypadku całkowitej lub częściowej likwidacji szkoły lub zmian organizacyjnych uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela.

Termin rozwiązania stosunku pracy na wniosek nauczyciela określają przepisy art. 23 ust. 1 i ust. 2 Karty Nauczyciela (w przypadku nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania) oraz art. 27 ust. 1 Karty Nauczyciela (w przypadku nauczyciela zatrudnionego na podstawie umowy o pracę).
Zgodnie z tymi przepisami stosunek pracy z nauczycielem ulega rozwiązaniu na wniosek nauczyciela z końcem roku szkolnego, po uprzednim złożeniu przez nauczyciela trzymiesięcznego wypowiedzenia
- zarówno w przypadku nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania, jak i na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

Wymogu rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem z końcem roku szkolnego nie stosuje się w przypadku rozwiązania stosunku pracy na mocy porozumienia stron. Rozwiązanie stosunku pracy na mocy porozumienia stron może nastąpić zarówno w przypadku nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania, jak i w przypadku nauczyciela zatrudnionego na podstawie umowy o pracę - art. 23 ust. 4 oraz art. 27 ust. 3 Karty Nauczyciela. Termin rozwiązania stosunku pracy w takim przypadku określają strony, jednakże ze względów organizacyjnych oraz z uwagi na konieczność uzyskania porozumienia stron, nauczyciel powinien z odpowiednim wyprzedzeniem poinformować dyrektora szkoły o zamiarze przejścia na emeryturę.

IV. Odnosząc się do wątpliwości związanych z ponownym zatrudnieniem w szkole tych nauczycieli, którzy prawo do wcześniejszej emerytury uzyskali przed końcem 2007 r., należy podkreślić, że nie ma żadnych przeszkód prawnych do ich ponownego zatrudnie nia, jeżeli taka możliwość wynika z arkusza organizacji szkoły. Dodatkowo wskazać można, że do ponownego zatrudnienia emerytowanego nauczyciela w macierzystej lub w innej szkole nie jest konieczne wystąpienie przez niego z wnioskiem o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nauczyciel może zostać bowiem przyjęty do pracy bez takiego wniosku. Od wysokości otrzymywanego przez niego wynagrodzenia zależało będzie natomiast to, czyjego prawo do emerytury na zasadach określonych w art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ulegnie zawieszeniu, czy też jedynie otrzymywane przez niego świadczenie będzie zmniejszone.

Opracowano w Departamencie Spraw Nauczycielskich Ministerstwa Edukacji Narodowej na podstawie: ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 z późn. zm.), ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 158, poz. 1103), ustawy z dnia 7 września 2007 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 191, poz. 1369), pisma Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 września 2007 r. Nr DUS-403-76-CG/07.

Źródło: Kuratorium Oświaty w Krakowie, Ministerstwo Edukacji Narodowej