Anna Poroszewska

ZAJĘCIA W ŚRODOWISKU PRZYRODNICZYM DLA NAJMŁODSZYCH DZIECI

            Ważnym celem edukacji ekologicznej najmłodszych jest zbudowanie emocjonalnego związku dzieci ze światem przyrody. Celu tego nie zrealizuje się inaczej jak przez bezpośredni kontakt z naturą.

Kontakt z przyrodą daje dzieciom wiele radości, uczy dostrzegania piękna, budzi uczucia opiekuńcze i zamiłowanie do roślin i zwierząt. Przeżycia jakich dzieci doznają podczas zabaw na łonie natury mocno oddziałują na dziecięcą wrażliwość. Niezwykle ważny jest też walor zdrowotny takich zajęć - wycieczek – ruch na świeżym powietrzu.

            W swojej pracy z dziećmi organizuje wycieczki i spacery do różnych środowisk przyrodniczych. Prezentowany scenariusz zajęć dotyczy wycieczki do lasu, ale można go łatwo zmodyfikować i wykorzystać na wycieczkę do sadu lub parku.

            Sukces wycieczki zależy od jej zaplanowania przez nauczyciela ( tematu, celów, miejsca, przebiegu ), ale także od współpracy z rodzicami ( właściwego ubioru dziecka, ekwipunku, środków na lokomocję, wreszcie, jeśli jest taka potrzeba udziału rodziców w wycieczce).

            Najważniejszą częścią wycieczki przyrodniczej jest zespołowa obserwacja, pod kierunkiem nauczycielki, która pomaga dzieciom w dostrzeganiu i poznawaniu charakterystycznych zjawisk.

Temat: Poznajemy las.

Cele:

-          nabywanie wrażliwości na piękno lasu,

-          ćwiczenie zmysłów, koncentracji i uwagi,

-          przestrzeganie zawartych umów odnośnie zachowania się w środowisku przyrodniczym,

-          utrwalenie i poszerzenie wiadomości na temat lasu,

-          wyrażenie przeżyć, nastrojów, obserwacji, w formie plastycznej.

Pomoce:

-          worek z drobnymi przedmiotami znanymi dzieciom z codziennego użytku ( pisak, klocek, mała maskotka i lalka, łyżka),

-          worek z materiałem przyrodniczym zebranym w lesie przez dzieci w trakcie wycieczki ( żołędzie, kasztany, szyszki, kora, mech, pióra itp. w zależności od tego co w danym środowisku jest dostępne),

-          szalik lub apaszka do zawiązania oczu,

-           zeszyty dzieci do rysowania lub kartki z bloku technicznego i przybory do rysowania.

-          woda do mycia rąk, torby na odpady. 

Przebieg zajęcia:

I. Dotarcie do lasu.

Przed wejściem do lasu zatrzymujemy się i przypominamy zasady, których należy przestrzegać podczas wycieczki:

-          nie oddalamy się samowolnie od grupy,

-          nie hałasujemy – las jest domem zwierząt,

-          niczego nie niszczymy: roślin, trujących grzybów, mrowisk, itp.

-          ostrożnie obchodzimy się z napotkanymi podczas wycieczki drobnymi zwierzętami, którym chcemy się przyjrzeć : ślimakami, żabami, pająkami itp.

-          nie śmiecimy,

-          zgłaszamy nauczycielce, jeśli zauważymy coś co nas zaniepokoiło.

II. Wejście do lasu.

Zatrzymujemy się dopiero w wybranym miejscu na polanie. Składamy swój ekwipunek w wyznaczonym miejscu i rozglądamy się wokół. Głęboko oddychamy i wąchamy leśne aromaty.

Zabawa „Powitanie drzew”. Każde dziecko wybiera sobie drzewo, z którym ma „zawrzeć bliższą znajomość”. Nauczycielka zachęca dzieci, aby popatrzyły do góry, jak wielkie są drzewa, aby obejrzały je z różnych stron, dotknęły kory, objęły drzewa, „porozmawiały” z nimi. Przy okazji nauczycielka pyta dzieci, czy wiedzą jak nazywają się wybrane przez nie drzewa i w razie potrzeby podpowiada nazwę, zwraca uwagę dzieci na charakterystyczny wygląd różnych gatunków drzew ( kora, liście).

Zabawa „ Co  mchu i paprociach piszczy?”. Zachęcone przez nauczycielkę dzieci, pochylają się lub przykucają, by obserwować i badać. Za pomocą dotyku dzieci stwierdzają jaka jest ściółka leśna: wilgotna czy sucha, miękka czy twarda? Przyglądają się mchom i różnym innym roślinom, obserwują drobne zwierzęta np. mrówki, żuki. Jak one wyglądają, jak chodzą, co robią?

Zabawa „Odgłosy lasu”. Nauczycielka zwołuje dzieci i prosi, aby przez chwilę nic nie mówiły, tylko  w ciszy posłuchały szumu drzew i śpiewu ptaków.

            Następnie nauczycielka poleca dzieciom zbieranie pamiątek z wycieczki do lasu.

Kiedy dzieci zbiorą już pamiątki, następuje wspólne oglądanie ( dotykanie, wąchanie) ich i nazywanie.

Zabawa ruchowa „Las nas schowa” – odmiana zabawy w chowanego. Na wyznaczonym terenie dzieci chowają się wykorzystując naturalne obiekty – drzewa, krzaki, zagłębienia w terenie. Wyznaczona osoba – stoi na polanie z zawiązanymi oczami. Koledzy chowają się. Na  hasło szukający zdejmuje szalik, którym miał zawiązane oczy i rozgląda się wokoło, ale nie biega i nie „zaklepuje”. Woła po imieniu osoby, które zobaczył i te wychodzą z ukrycia i przychodzą do niego. Na drugie hasło wszyscy opuszczają swoje kryjówki. Wygrywa ten, kto był najmniej widoczny i on zostaje na polanie z zawiązanymi oczami. Zabawę powtarza się kilka razy.

Zabawa „Czarodziejski worek”. Prowadząca zawiązuje wybranemu dziecku oczy, aby rozpoznało wyciągnięty z worka przedmiot za pomocą dotyku, ewentualnie, rozpoznawało go za pomocą węchu, po charakterystycznym zapachu. Do materiału przyrodniczego zebranego przez dzieci w lesie, dla utrudnienia zadania dołożone są przedmioty codziennego użytku.

Zabawa „Poszukiwacze”. W tym czasie, gdy nauczycielka prowadzi zabawę „Czarodziejski worek”, dorosła osoba towarzysząca, oddala się od grupy, by ukryć torbę. Zabawa polega na poszukiwaniu prze dzieci ukrytej torby, w miejscu do którego droga zaznaczona jest patykami ułożonymi na krzyż. W torbie ukryte są przybory do rysowania.

Po odnalezieniu torby, wszyscy wracają na polanę. Dzieci dostają przybory do rysowania, by narysować to co widziały w lesie.

III. Posiłek i odpoczynek. W czasie, gdy dzieci rysują, dorośli przygotowują wodę do mycia rąk i  posiłek.

Po krótkim odpoczynku i posiłku, upewniamy się, że zostawiamy po sobie porządek, sprawdzamy obecność i wracamy do przedszkola.

Anna Poroszewska

Nauczycielka wychowania przedszkolnego.