Program edukacji ekologicznej dla uczniów

Elżbieta Kwapińska

Program edukacji ekologicznej dla uczniów klas I-III

Ogólne założenia programu

Program jest zgodny z Podstawą programową kształcenia ogólnego.
Zawiera cele ogólne i cele szczegółowe, zakres treści programowych, procedury osiągania celów, propozycje osiągnięć ucznia oraz metody ich oceny.
Szczególną uwagę zwrócono na procedury osiągania celów, ponieważ one rozwijają umiejętności uczniów. Ponadto ich dokładne wyszczególnienie ułatwi nauczycielowi stosowanie aktywizujących metod nauczania.

Realizacja tego programu pozwoli na poznanie przyrody całościowo, bowiem ma tu miejsce przekazanie wiedzy z zakresu podstawowych zjawisk fizycznych, proponuje się odpowiednio dobrane proste ćwiczenia i eksperymenty, poznanie organizmów żywych oraz ich siedlisk. Rośliny i zwierzęta uczeń poznaje na tle środowiska ich życia.
Najważniejszym celem edukacji ekologicznej jest kształtowanie postaw proekologicznych i nawyków, a w szczególności zaangażowanie w aktywne formy ochrony przyrody we własnym środowisku.

Człowiek powinien zdawać sobie sprawę z tego, że nie ma moralnego prawa do niszczenia przyrody. Edukację ekologiczną należy rozpoczynać już od najmłodszych lat. Dzieci mogą być pełnowartościowymi partnerami dorosłych w walce o ochronę środowiska.

(...)

Przewidywane osiągnięcia uczniów

Uczeń :
- prowadzi proste obserwacje,
- wykonuje doświadczenia i eksperymenty przyrodnicze,
- przewiduje i ocenia skutki swoich działań,
- korzysta umiejętnie z różnych źródeł informacji,
- posługuje się podręcznikiem, słownikami, encyklopedią,
- korzysta z dostępnych nowoczesnych technologii informacyjnych,
- wyjaśnia związek między naturalnymi składnikami przyrody a życiem i działalnością człowieka,
- rozumie znaczenie dla zdrowia racjonalnego odżywiania się, uprawiania sportów,
- zna szkodliwość używek,
- zna nazwy roślin typowych dla ekosystemów naturalnych (las, staw, jezioro, morze, łąka) i tworzonych przez człowieka (ogród, park, pole uprawne),
- dostrzega cykliczność życia na ziemi,
- wskaże znaczenie powietrza i wody dla życia w przyrodzie,
- dostrzega problemy ekologiczne w najbliższym otoczeniu i regionie.

Kontrola i ocena osiągnięć ucznia

Ocenianie to proces gromadzenia informacji o uczniach, który jest integralną częścią procesu uczenia się i nauczania. W edukacji zintegrowanej pełni głównie funkcje diagnostyczne oraz motywuje uczniów do nauki.
Jego celem jest monitorowanie rozwoju dziecka. Ocena ma wskazać co osiągnął, co zrobił dobrze, ile już potrafi, a nie to czego nie umie. Program edukacji wczesno szkolnej nie przewiduje oceny cyfrowej.
Ocenianie ma charakter ciągły, odbywa się na bieżąco w klasie. Nauczyciel sprawdza wykonane prace, nagradza uśmiechem, pochwałą, gestem oraz wskazuje co uczeń powinien zmienić, poprawić. Dziecko przyjmuje uwagi, poprawia błędy, unika powtarzania ich, stosuje się do wskazówek i ćwiczy aż do uzyskania pozytywnego efektu. W ocenianiu bieżącym przydatne są karty indywidualnej pracy ucznia, które informują systematycznie o postępach dziecka w nabywaniu wiadomości i umiejętności.
Ocenianie bieżące w szczegółach pomoże nam odpowiedzieć na pytanie, co dziecko wykonało, jak wykonało, ile potrafi, czego nie umie.
Natomiast ocena okresowa jest oceną podsumowującą, sprawdza poziom osiągniętych kompetencji zawartych w Podstawie programowej.
Ocena okresowa powinna z jednej strony mieć charakter diagnostyczno-informacyjny i jako taka jest przydatna nauczycielowi i rodzicom, by mogli dziecko jak najlepiej wspomagać w rozwoju, z drugiej strony powinna motywować uczniów do twórczego wysiłku.

Metody nauczania

W nauczaniu początkowym sugeruje się stosowanie metod podających, poszukujących, eksponujących i praktycznych.
Organizując proces nauczania należy umożliwić uczniom twórcze uczestniczenie w zdobywaniu wiadomości, umiejętności i nawyków.
W związku z tym w edukacji ekologicznej należy uwzględnić przede wszystkim metody problemowe, gier dydaktycznych i metody praktycznego działania.
Metody te wymagają od uczniów myślenia, aktywności, umożliwiając im tym samym samodzielne dochodzenie do wiedzy przez rozwiązywanie problemów poznawczych, decyzyjnych lub praktycznego jej wykorzystania. Metody praktyczne umożliwiają dzieciom eksperymentowanie, prowadzenie doświadczeń i obserwacji oraz inne przedsięwzięcia (np. na rzecz dokarmiania zwierząt w zimie, zbieranie surowców wtórnych, oszczędzanie wody i energii elektrycznej itd.) . Działając, dzieci uczą się projektowania, planowania, doboru narzędzi, posługiwania się nimi oraz podejmowania decyzji.
Wśród metod eksponujących należy uwzględnić przede wszystkim filmy o tematyce przyrodniczo – ekologicznej oraz ekspozycję okazów przyrodniczych.

Środki dydaktyczne

W procesie nauczania pośredniczą przedmioty materialne, ułatwiające uczniom poznanie otaczającej rzeczywistości, nabycie określonej wiedzy rzeczowej i sprawności.
Przy tym najbardziej wartościowe są środki materialne takie jak: otoczenie przyrodnicze oraz okazy przyrodnicze. Przedmioty naturalne mogą być stosowane w procesie kształcenia w trzech wariantach:
1) jako okazy występujące w środowisku naturalnym, ( np. drzewa w lesie, ryby w rzece, zboże w polu);
2) jako naturalne okazy w środowisku sztucznym ( np. zwierzęta w ZOO, drzewa w parku, rośliny i zwierzęta hodowane);
3) naturalne okazy lub ich części specjalnie spreparowane dla potrzeb procesu kształcenia
(np. zasuszone rośliny lub zwierzęta, preparaty w roztworze konserwującym, preparaty mikroskopowe).
Należy docenić również środki techniczne: przyrządy, aparaty, narzędzia, telewizję, filmy dydaktyczne, przeźrocza, komputery, gry komputerowe a także środki graficzne: mapy, plany, wykresy, rysunki.

Bibliografia

Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkół podstawowych
i gimnazjów z dnia 15 lutego 1999 roku.
Hanisz J., Program wczesnoszkolnej zintegrowanej edukacji XXI wieku,
Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1999.
Okoń W., Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, PWN, Warszawa 1987.
Duraj-Nowakowa K., Integrowanie edukacji wczesnoszkolnej, IMPULS, Kraków 1998.
Mruczek K., Poznajemy las i jego mieszkańców, [w:] Dodatku Ekologicznym, nr109 dla szkół czasopisma „Aura” nr 10/2003 Kraków.
Popko-Tomasiewicz K., Stefniak M., „Czym skorupka za młodu nasiąknie... czyli jak pokochać przyrodę, żeby ona pokochała nas”, [w:] Dodatku Ekologicznym, nr 10 dla szkół czasopisma „Aura” nr 6/2003.

!!! TO JEST TYLKO FRAGMENT PRACY, ZE WZGLĘDU NA FORMATOWANIE I GRAFIKĘ CAŁOŚĆ PRACY ZNAJDUJE SIĘ W POSTACI PLIKU WORD

CAŁA PRACA