Halina Lustyk, Danuta

TEMAT: NASZE GRZYBOBRANIE

CELE:

• poznawanie nazw grzybów i kojarzenie ich z odpowiednim obrazem,
• kształcenie umiejętności rozpoznawania grzybów jadalnych i trujących,
• wdrażanie do właściwych zachowań w lesie podczas grzybobrania,
• uświadamianie zagrożeń wynikających z braku umiejętności rozpoznawania grzybów jadalnych,
• kształcenie umiejętności głośnego czytania ze zrozumieniem,
• kształcenie umiejętności zgodnej i aktywnej pracy w zespole.

METODY: słowna – rozmowa, praktycznego działania

FORMA: indywidualna, grupowa

POMOCE I ŚRODKI: karteczki z obrazkami grzybów o wymiarach 3cm x 3cm i podwójne obrazki grzybów 11cm x 13cm, karteczki z informacjami o grzybach, plansza z przysłowiami o grzybach, papierowe koszyczki na grzyby przygotowane na wcześniejszych zajęciach, kartki i ołówki

PRZEBIEG ZAJĘĆ: 

1. Przed zajęciami wychowawca rozkłada w różnych miejscach w sali (na krzesłach, parapecie, pod stolikami itp.) karteczki o wymiarach 3cm x 3cm z obrazkami grzybów.

2. Dzieciom czekającym przed drzwiami sali, prowadzący zajęcia wyjaśnia sytuację, którą zastaną wychowankowie po wejściu do sali:

Dzisiaj wybieramy się do lasu, oczywiście w wyobraźni.

- Czy pamiętacie jak należy zachować się w lesie (dzieci przypominają zdobyte wiadomości na wcześniejszych zajęciach).

- Jak myślicie, po co chodzimy do lasu?

Dzisiejszej nocy, w naszej sali wyrosło mnóstwo grzybów (są nimi małe karteczki z obrazkami grzybów). Wasze zadanie polega na zebraniu jak najwięcej tych darów lasu, a nie będzie to takie proste, gdyż nasze grzyby sprytnie pochowały się. Szukajcie więc dokładnie, żeby nasza wyprawa była udana. Życzę udanego grzybobrania.

3. Po wejściu do sali dzieci odszukują grzyby i zajmują miejsca przy stolikach, na których leżą arteczki z informacjami o poszczególnych grzybach i duże obrazki grzybów.

4. Wychowankowie odszukają odpowiednie do „zebranych” przez siebie grzybów informacje i duże obrazki.

5. Po skompletowaniu karteczek, dzieci mają czas na zapoznanie się z tekstem, żeby mogły sprawnie przedstawić wiadomości o poszczególnych grzybach pozostałym uczestnikom zajęć.

6. Rozmowa na temat znaczenia grzybów, uświadomienie dzieciom zagrożeń wynikających z braku umiejętności rozpoznawania grzybów jadalnych i trujących.

7. Gra dydaktyczna pt. „Wrzuć do kosza”. Dzieci odliczają do czterech, odpowiadające sobie numerki tworzą przypadkowe grupy. Każdy uczestnik zabawy losuje dwa obrazki grzybów, reszta obrazków leży na środku stolika. Pierwszy gracz mający w ręku np. obrazek „kani „pyta kolegi: Czy zerwałeś dzisiaj kanię? Jeżeli kolega ma taki obrazek z ręce odpowiada „tak”, wtedy pada hasło „wrzuć do kosza” i gracze okładają obrazki „kani” do swoich koszyków, jeżeli „nie”, to pytający dobiera następny obrazek spośród tych, które leżą na środku stolika (istotnym jest zwrócenie uwagi dzieciom na konieczność uważnego słuchania i zapamiętywania tych nazw grzybów, które wymieniają pozostali gracze, by zadawać pytania odpowiedniemu koledze, w celu szybkiego „pozbycia” się kolejnych obrazków, a tym samym „zebrania” jak największej ilości grzybów do koszyka). Zabawa toczy się dalej, teraz pytanie zadaje kolejny gracz ... itd. Wygrywa ten uczestnik zabawy, który „zbierze” najwięcej grzybów.

8. Zapoznanie wychowanków z przysłowiami o grzybach.

9. Konkurs: „Czy zjadłbyś ten grzyb?” Wychowawca pokazuje dzieciom obrazki grzybów, a ich zadaniem jest napisanie na kartkach, czy jest to grzyb jadalny czy trujący. Komisja składająca się z wybranych przez grupę przedstawicieli podsumowuje wyniki. Dziecko z największą ilością punktów zostaje uhonorowane mianem:

EKSPERT GRZYBÓW

10. Z obrazków 11cm x 13cm, informacji o grzybach i karteczek z grzybowymi przysłowiami dzieci składają album pt. „ Nasze grzybobranie”.

Opracowały wychowawczynie świetlicy szkolnej: Halina Lustyk, Danuta Zaborska

Załącznik nr 1

ZAGADKI O GRZYBACH

Malutkie – jak dzieci- mają berecik.
Gdy dorastają – kapelusze mają.

(grzyby)

W lesie go spotkasz i dziwisz się
srodze: bo on ma kapelusz, ale gdzie?
Na nodze!

(grzyb)

Powiedz mu dzień dobry, a on
Się nie rusza. Nie uchyli nawet
Swego kapelusza. Stoi przy leśnej
drodze na jednej nodze.

(grzyb)

Na jednej nóżce stoi w lesie.
W koszyku go do domu niesiesz.

(grzyb)

Ma on nóżkę, nie ma buta. Ma
Kapelusz, nie ma głowy. Czasem
Gorzki i trujący.
Częściej smaczny jest i zdrowy.

(grzyb)

Choć kapelusz go zdobi, kłaniać
się nie myśli. Czeka, aż się pochylą
ci, co tu przyszli.

(grzyb)

Jak król wśród grzybów stoję.
Mój widok wszystkich wzrusza.
Przed kapeluszem moim,
uchyl kapelusza.

(borowik)

Załącznik nr 2

GRZYBY JADALNE

PRAWDZIWEK – BOROWIK JADALNY

Należy do najbardziej poszukiwanych grzybów.
Prawdziwy król
wśród grzybów braci.
Występuje w lasach iglastych, uprawach,
lasach świerkowych.

PIEPRZNIK JADALNY

Rośnie w gromadzie w lasach sosnowych
od połowy czerwca do końca października.
JEST TO GRZYB JADALNY.

OPIEŃKA MIODOWA

Zbieramy go w lasach iglastych,
liściastych lub mieszanych
od połowy września do połowy listopada.
JEST TO GRZYB JADALNY.

GĄSKA WIOSENNA

Zbieramy ją w lasach liściastych
i zaroślach leśnych,
pod leszczynami
od maja do czerwca.
JEST TO WIOSENNY GRZYB JADALNY.

GĄSKA NAGA

Zbieramy ją w lasach liściastych i iglastych
od lipca do października.
JEST GRZYBEM JADALNYM.

GĄSKA ŻÓŁTA

Rośnie na gruntach piaszczystych
w borach sosnowych.
Owocuje od sierpnia do końca października.
JEST TO GRZYB JADALNY.

MUCHOMOR MGLEJARKA

Zbieramy go w lasach liściastych lub mieszanych
od lipca do połowy października.
JEST TO GRZYB JADALNY.

PIECZARKA POLNA

Rośnie na łąkach, pastwiskach i gnojowiskach
Od czerwca do połowy października.
JEST TO GRZYB JADALNY.

KLEJÓWKA KLEISTA

Rośnie w lasach iglastych
w młodych świerkowych
od lipca do października.
JEST TO GRZYB JADALNY.

MAŚLAK ŻÓŁTY

Zbieramy go w lasach iglastych lub mieszanych,
prawie zawsze pod modrzewiami
od czerwca do września.
JEST TO GRZYB JADALNY.

MAŚLAK ZIARNISTY

Zbieramy go w młodych drzewostanach sosnowych,
na polanach lub przy drogach leśnych,
pod sosną pospolitą z którą współżyje
od połowy czerwca do połowy października.
JEST TO GRZYB JADALNY.

MAŚLAK SITARZ

Zbieramy go na suchych piaszczystych glebach
od lipca do października.
JEST TO GRZYB JADALNY.

ZAJĄCZEK

Smaczny grzyb o twardym miąższu.
Występuje prawie wszędzie z wyjątkiem
gór i torfowisk. Rośnie najczęściej pod
różnymi drzewami liściastymi
ale i iglastymi. Można go spotkać
od sierpnia do października.
JEST TO OCZYWIŚCIE GRZYB JADALNY.

KOŹLARZ CZERWONY

Rośnie na polanach leśnych, porębach,
w zagajnikach, na brzegach lasów
pod brzozami i osikami
od lipca do połowy października.
JEST TO GRZYB JADALNY.

MLECZAJ SMACZNY

Zbieramy go w lasach liściastych
w miejscach wilgotnych
od końca czerwca do końca września.
JEST TO GRZYB JADALNY.

ŁUSKAWIAK ZMIENNY

Jest grzyb nadrzewny, występujący
na martwym drewnie liściastym.
JEST TO DOBRY GRZYB JADALNY.

PODGRZYBEK ZŁOTAWY

zbieramy go w lasach iglastych sosnowych
i przy drogach
od czerwca do końca października.
JEST TO GRZYB JADALNY.

WODNICHA PÓŹNA

Wyrasta w listopadzie i grudniu zwłaszcza
na skrajach piaszczystych młodników.
JEST TO GRZYB JADALNY.

RYCERZYK

Rycerzyk czerwonozłoty jest bardzo ważnym
grzybem rozkładającym drewno. Dlatego spotkać
go można na pniakach obumarłych częściach
drzew iglastych a niekiedy w pobliżu pniaka
kiedy to wyrasta z martwych korzeni.
JEST GRZYBEM JADALNYM
choć niezbyt cenionym.

KOZAK BABKA

Ten aromatyczny i bardzo smaczny grzyb
wyraźnie adoruje brzozę.
Jego zasięg geograficzny jest ściśle
związany z występowaniem brzozy.
TO OCZYWIŚCIE GRZYB JADALNY.

PIENIĄŻEK MAŚLANY

Grzyb bardzo pospolity.
Rośnie od lipca do listopada
w ściółce liściastej i iglastej.
Masowo występuje późną jesienią.
Jest to grzyb jadalny,
ale mało cenny, gdyż jest mdły i łykowaty.

GOŁĄBEK ZIELONAWY

Rośnie w lasach liściastych, prześwietlonych,
pod dębami i brzozami
od lipca do października.
JEST TO GRZYB JADALNY.

OPIEŃKA CESARSKA

Zbieramy go w suchych lasach
iglastych – podgórskich
od sierpnia do października.
JEST TO GRZYB JADALNY.

CZUBAJKA KANIA

Popularny grzyb zbierany w Europie,
Ameryce Północnej, północnej Afryce
i w Azji. Rosną w małych grupach
od czerwca do listopada,
w prześwietlonych lasach, parkach
i ogrodach, łąkach i pastwiskach.
Gatunek trudny do pomylenia z innymi.
JEST TO GRZYB JADALNY.

PIASKOWIEC KASZTANOWATY

Rośnie w lasach liściastych, iglastych
i mieszanych, na lekkich glebach piaszczystych
od lipca do października.
JEST TO GRZYB JADALNY.

GRZYBY TRUJĄCE

BOROWIK SZATAŃSKI – SZATAN

Osławiony choć ponura to sława.
W Europie występuje głównie na południu.
W Polsce od wielu lat niespotykany.
JEST SILNIE TRUJĄCY.

SROMOTNIK BEZWSTYDNY

Rośnie w lecie i na początku jesieni
w lasach liściastych zwłaszcza bukowych
zasobnych w próchnicę.
NIEJADALNY Z POWODU
WSTRĘTNEGO ZAPACHU.

MUCHOMOR PLAMISTY

Rośnie w suchych borach sosnowych
od lipca do października.
JEST SILNIE TRUJĄCY.

MUCHOMOR CZERWONY

Rośnie w lasach iglastych i mieszanych
sosnowo – brzozowych
od czerwca do końca października.
JEST SILNIE TRUJĄCY.

MUCHOMOR SROMOTNIKOWY

Rośnie w lasach mieszanych
pod bukami i dębami
od lipca do października.

JEST SILNIE TRUJĄCY. ZATRUCIE
TYM GRZYBEM GROZI ŚMIERCIĄ
W STRASZNYCH MĘCZARNIACH.

MUCHOMOR CYTRYNOWY

Rośnie w borach sosnowych
od czerwca do października.
JEST TO GRZYB NIEJADALNY –
SŁABO TRUJĄCY.

TĘGOSKÓR POSPOLITY

Można go spotkać w lasach sosnowych
na glebach piaszczystych
od lipca do października.
JEST TO GRZYB TRUJĄCY.

MLECZAJ RUDY

Rośnie w lasach sosnowych
w miejscach pozbawionych runa
od lipca do końca października.
JEST NIEJADALNY Z POWODU
SILNIE PIEKĄCEGO MLECZKA.

GOŁĄBEK WYMIOTNY

Rośnie w lasach iglastych i liściastych,
w miejscach wilgotnych
od lipca do października.
JEST TO GRZYB TRUJĄCY.

LISÓWKA POMARAŃCZOWA

Występuje w lasach iglastych
na glebie lub drewnie.
Bywa mylony z kurką.
Jest niejadalny z powodu smaku
a u niektórych osób może powodować biegunkę.

BOROWIK PONURY

Rośnie w lasach liściastych i mieszanych –
buki i dęby od lipca do października.
JEST NIEJADALNY.
UWAGA! – można go jeść po uprzednim
sparzeniu wrzątkiem i odlaniu wody.

MUCHOMOR CZERWONAWY

Rośnie w lasach iglastych i mieszanych
sosnowo – dębowych od lipca do października.
W POLSCE JEST NIEJADALNY.
Grzyb ten jest dość ceniony za granicą u nas
traktowany jako niejadalny z powodu trudności
w odróżnieniu od silnie trujących muchomorów.

CZERNIDLAK BŁYSZCZĄCY

Rośnie bardzo szybko, szczególnie po deszczu
i w ciągu kilku godzin obumiera.
Występuje od maja do listopada.
W POŁĄCZENIU Z ALKOHOLEM
MOŻE OKAZAĆ SIĘ TRUJĄCY.

 CZERNIDLAK KOŁPAKOWATY

Wyrastają bardzo szybko,
ale są też krótkotrwałe.
Istnieje podejrzenie, że ten smaczny grzyb
W POŁĄCZENIU Z ALKOHOLEM
MOŻE POWODOWAĆ ZATRUCIA.

CZARKA SZKARŁATNA

Bardzo urodziwy grzyb,
który pojawia się wczesną wiosną,
po zejściu śniegów,
ale przed zazielenieniem się runa.
JEST TO GRZYB NIEJADALNY.

MUCHOMOR JADOWITY

Czeka na nas w lasach mieszanych,
od lipca do października.
JEST SILNIE TRUJĄCY.

Załącznik nr 3

PRZYSŁOWIA GRZYBOWE

Czeka jak kania dżdżu.

Dwa grzyby w barszcz.

Gdy grzyby wielkie korzenie mają,

wielką zimę zapowiadają.

Chodzi wrzesień o rosie,

zbiera grzyby we wrzosie.

Załącznik nr 4

JAK NALEŻY ZBIERAĆ GRZYBY?

Grzyby wykręcajmy z ziemi tak, aby nie uszkodzić grzybni; zbierajmy je do przewiewnych koszy (w torbach plastikowych się zaparzają i kruszą); nie zbierajmy grzybów bardzo młodych, których gatunek trudno rozpoznać, a także starych - z pleśnią i larwami owadów; nie zbierajmy samych kapeluszy, do domu przynośmy całe grzyby, żeby nie było wątpliwości, do jakiego gatunku należą; jeżeli nie znamy się na grzybach, najlepiej nie zbierajmy w ogóle grzybów, które mają pod kapeluszem blaszki; nie niszczmy w lesie grzybów niejadalnych ani trujących.

Człowiek zna grzyby od pradziejów – stanowiły zawsze składnik jego pożywienia. Doświadczenie nauczyło go odróżniać grzyby jadalne od trujących. Grzyby jadalne zaczął dzielić według właściwości smakowych.

Człowiek współczesny nie stracił zainteresowania grzybami. Postępująca cywilizacja powoduje, że odczuwa potrzebę powrotu w wolnych chwilach do natury, do aktywnego odpoczynku. Przeważnie nie wystarcza mu sam pobyt w lesie lub nad wodą, interesuje się również życiem w przyrodzie: stąd i większe zainteresowanie poznawaniem i zbieraniem grzybów.