Mariola Kossakowska
Jak przygotować sześciolatka do wypełnienia czekających go obowiązków szkolnych.
Co robić, aby ułatwić dziecku start w szkole?
Fakt pójścia dziecka do szkoły
stanowi dla niego samego oraz rodziców wielkie przeżycie.
Opiekunowie zastanawiają się czy ich pociecha sprosta stawianym
jej wymaganiom, czy będzie chciała się uczyć? Dlatego, aby
stwierdzić czy dziecko jest już dojrzałe do rozpoczęcia nauki,
ważne jest określenie jego stopnia dojrzałości szkolnej, który
decyduje o powodzeniu w szkole.
Określając stopień dojrzałości
szkolnej, należy brać pod uwagę trzy aspekty :
1- rozwój fizyczno –ruchowy :
czyli prawidłowe i stosowne do wieku takie ukształtowanie kości,
mięśni, narządów wewnętrznych, układu nerwowego, narządów
zmysłu, które zapewnia odpowiednią odporność na zmęczenie,
wysiłek fizyczny, choroby, a także sprawność we wszystkich
zakresach motoryki;
2-rozwój umysłowy :czyli
taki poziom rozwoju funkcji poznawczych, który umożliwia
osiąganie dobrych wyników w nauce szkolnej. Jest to:
umiejętność spostrzegania i różnicowania spostrzeżeń,
wykształcona wyobraźnia i uwaga dowolna, zdolność do
intencjonalnego zapamiętywania i odtwarzania podanych treści,
prawidłowy rozwój mowy zarówno pod względem artykulacji
dźwięków, jak i zasobu pojęć i słów oraz swoboda poprawnego
wypowiadania myśli, zdolność do myślenia przyczynowo-skutkowego
oraz wnioskowania, opanowanie elementarnej umiejętności
czytania (dokonywanie analizy i syntezy słuchowej oraz
wzrokowej, zaznajomienie z istotą symbolu graficznego, tworzenie
wyrazów, podporządkowanie napisów do ilustracji), pisania
(przetwarzanie obrazu ruchowego na graficzny, doskonalenie
sprawności manualnej) i liczenia (znajomość znaków
matematycznych oraz cyfr, kształtowanie pojęć dotyczących
kierunku, wielkości, miary, ciężaru, pojemności, barwy, kształtu
i koloru);
3- rozwój
emocjonalno-społeczny : umiejętność
panowania nad sobą,
staranność w
wykonywaniu pracy, zdolność do nawiązywania konta-
któw, przystosowanie
się do wymogów, wiara we własne siły, dostrzega-
nie potrzeb innych a
hamowanie swoich pragnień, zaradność w różnych
sytuacjach,
doprowadzanie rozpoczętych czynności do końca, wyrabia-
nie wytrwałości w
dążeniu do celu, dostateczna motywacja do wykonywa-
nia zadań, odpowiednia
motywacja i zainteresowanie nauką oraz szkołą.
Jak widać, gotowość dziecka do podjęcia nauki w szkole
uwarunkowana jest jego ogólną dojrzałością psychofizyczną oraz
emocjonalno-społeczną i trudno byłoby przyznać rolę wiodącą
którejś ze sfer rozwoju. Z wieloletniej praktyki w wykonywaniu
badań określających poziom rozwoju w/w sfer wiadomo, że
większość dzieci osiąga wymagane normy, jednak u około 20%
siedmiolatków rozwój ten przebiega z opóźnieniem,
przyspieszeniem lub w sposób nieharmonijny. Wszystkie
odchylenia od normy powinny być wychwytywane już w przedszkolu i
poddawane dokładnej diagnozie ( badania
psychologiczno-pedagogiczne oraz logopedyczne w PP-P ), która
pozwoli wskazać konkretne formy pomocy.
Dzieci posiadają różne specyficzne cechy, które je różnią i
utrudniają pełne przystosowanie się do wymogów i warunków
szkoły.
Dlatego tak ważne jest uczęszczanie do kl.”O”, aby start był w
miarę równy. Nie chodzi tu o osiąganie przez wszystkich
identycznych wyników lecz o optymalizację warunków rozwoju
wszystkich dzieci (należy pamiętać, że wiek rozwojowy nie zawsze
pozostaje w zgodzie z wiekiem biologicznym).W przedszkolu
łatwiej jest zaobserwować stopień zaburzeń rozwojowych u
poszczególnych dzieci i podjąć szeroko rozumianą pracę
wyrównawczo-dydaktyczną oraz reedukacyjną. Ponadto w
przedszkolu dzieci zdobywają nawyki przydatne w
pracy szkolnej m.in. w czasie wspólnych zabaw uczą się:
Ø
podporządkowania ogólnym celom,
Ø
nawiązywania prawidłowych kontaktów,
Ø
umiejętności współżycia w grupie,
Ø
dłużej
skupiać się na jednym przedmiocie i temacie,
Ø
samodzielności( jedzenie, ubieranie),
Ø
zaradności życiowej,
Ø
doskonalić spostrzeżenia słuchowe i wzrokowe, wzbogacają
słownictwo.
Aktualnie przedstawię Państwu
najczęściej występujące w wieku przedszkolnym objawy trudności
wynikające z fragmentarycznych deficytów rozwojowych:
1 –Dzieci z opóźnionym rozwojem ruchowym:
- są niezręczne przy
wykonywaniu prostych czynności
i ćwiczeń ruchowych,
nieudolne w grach i zabawach sportowych,
- z trudem jeżdżą na
rowerze, łyżwach, rolkach itp.,
-mają trudności w
lepieniu, wycinaniu, majsterkowaniu, szyciu,
- nie nadążają za
tempem klasy, tempo pisania i rysowania jest bardzo wolne,
występuje mała precyzja dłoni i palców,
- rysunki mają
uproszczoną formę i niski poziom graficzny,
- posiadają nadmierne
lub zbyt małe napięcie mięśniowe ręki dominującej.
2 –Dzieci z opóźnionym rozwojem funkcji
wzrokowej :
- źle zapamiętują spostrzeżenia wzrokowe
(stąd
utrudniona orientacja w nowym otoczeniu),
- mylą i zmieniają litery o podobnym
kształcie,
- opuszczają elementy graficzne ,popełniają
błędy w
odwzorowywaniu,
- mają trudności wyodrębniania części w
złożonej całości
oraz scalaniu poszczególnych części w
całość ,
- mają kłopoty w odwzorowaniu figur
geometrycznych ,
- na skutek dostrzegania małej liczby
szczegółów opis
oglądanej ilustracji jest ubogi, gorzej
również rysują
.
3 -Dzieci z opóźnionym rozwojem funkcji
słuchowej :
- mają trudności w wyodrębnianiu głosek i
sylab ze
słów, słów ze zdań co bywa przyczyną
niepowodzeń w
początkowej nauce czytania oraz pisania,
- późno wypowiadają pierwsze słowa, posiadają
mały
zasób słów, przekręcają nowo poznane słowa,
podczas
opowiadania posługują się prostymi zdaniami,
- mają kłopoty w ćwiczeniach rytmicznych i
zapamiętywaniu
melodii,
- mają zaburzenie mowy, które utrudnia
porozumiewa-
nie się słowne i stwarza przeszkodę w
kontaktach społecznych..
4 –Dzieci z zaburzeniami orientacji
przestrzennej
i procesu lateralizacji :
- mają trudności w
orientacji w schemacie ciała oraz w
przestrzeni,
- mało rozumieją określenia stosunków
przestrzennych
(nad, pod, obok, przed, w ),
- w rysunkach występują zakłócenia proporcji
elementów,
trudności w rozplanowaniu kartki,
- często przestawiają kolejność liter i
cyfr, przeskakują
linijki czytanego tekstu ,
- mylą kierunek pisania, występuje pismo
lustrzane ,
- mają kłopoty w rozpoznawaniu i
odwzorowywaniu
liter oraz cyfr podobnych pod względem
kształtu, lecz
inaczej ułożonych w przestrzeni.
5 –Dzieci z zaburzeniami sfery
emocjonalno-społecznej:
A – zahamowane
psychoruchowo :
- mają trudności w nawiązywaniu
kontaktu,
- są bierne, apatyczne, depresyjne,
- brak im wiary we własne
możliwości,
-
są nadmiernie wrażliwe, często z kompleksami,
- mają zwolnione reakcje
psychoruchowe;
B – nadpobudliwe psychoruchowo :
- charakteryzują się nadmierną
ruchliwością i nie-
pokojem psychoruchowym,
- są drażliwe, gwałtowne,
niecierpliwe, głośno się
zachowują, kłócą, zaczepiają innych ,
- pracują „ zrywami „ ,
wymagają ciągłej zmiany
obiektu zainteresowania , szybko się
dekoncentrują,
- często występują u nich współruchy,
tiki, grymasy
twarzy, zacinanie lub nawet jąkanie.
Wcześnie ustalone przyczyny
niepowodzeń oraz odpowiednie środki zaradcze w dużym stopniu
ułatwią dziecku start w szkole. Należy tylko pamiętać, że każda
przyczyna wymaga innych środków zaradczych i innego sposobu
działania. Rodzice powinni dołożyć wszelkich starań, aby ustalić
przyczynę trudności szkolnych swojego dziecka i uczynić
wszystko, aby ją usunąć. Wskazane zatem są systematyczne
konsultacje z nauczycielami oraz innymi specjalistami m.in.
psychologiem, pedagogiem, logopedą oraz lekarzem.
