Marianna Wawrzyniak

Program zajęć z przyrody doskonalących umiejętności uczniów klas V - tych Szkoły Podstawowej nr 50 w Częstochowie w zakresie kompetencji kluczowych.

Powiedz mi, a zapomnę,

Pokaż - a zapamiętam”
”Pozwól mi wziąć udział – a zrozumiem.”

(przysłowie chińskie)

Spis treści:

1. Wstęp
2. Charakterystyka programu
3. Cele programu
4. Cykle blokowe
5. Przewidywane osiągnięcia uczniów
6. Procedury osiągania celów
7. Ewaluacja programu
8. Bibliografia

1. WSTĘP

Uczniowie klas IV – VI szkoły podstawowej zdobywają wiedzę i umiejętności, które mają mieć charakter w znacznej mierze praktyczny i prowadzić do rozumienia świata oraz umożliwić podjęcie nauki w III etapie edukacyjnym. Konieczne jest zwłaszcza opanowanie umiejętności kluczowych, określonych w standardach wymagań egzaminacyjnych po klasie VI. Należą do nich:

• czytanie
• pisanie
• rozumowanie
• korzystanie z informacji
• wykorzystanie wiedzy w praktyce

Z moich doświadczeń wynika, że opanowanie tych sprawności dla znacznej grupy uczniów jest trudne i wymaga zwiększenia liczby ćwiczeń a przez to operacjonalizacji wiedzy.

Program opracowany przeze mnie ma więc na celu dobre opanowanie przez uczniów klas V kompetencji kluczowych, ich lepsze przygotowanie do sprawdzianu po klasie VI i podjęcia nauki w gimnazjum. Dodatkowo ma za zadanie wspieranie uczniów budowanie ich wiary we własne umiejętności.

2. CHARAKTERYSTYKA PROGRAMU

Program zajęć ćwiczeniowych powstał w oparciu o „Podstawę programową kształcenia ogólnego” oraz program nauczania przyrody wydawnictwa ABC „Przyroda” (nr w zestawie DKW – 4014 – 241/99). Zajęcia podzielone są na 5 cykli blokowych, które będą utrwalać umiejętności, określone w standardach wymagań:

cykl blokowy

1. PLAN I MAPA
2. KIERUNKI I ODLEGŁOŚCI NA PLANACH I MAPACH
3. DOMOWE NIEBEZPIECZEŃSTWA
4. POGODA
5. OCHRONA PRZYRODY

Na realizację każdego bloku przewidziane są 3 – 4 zajęcia ćwiczeniowe z uczniami. Na każdych zajęciach będą wykonywane zestawy ćwiczeń z zakresu umiejętności kluczowych określonych w standardach wymagań.

Zajęcia mają formę ćwiczeniową. Podczas nich aktywność uczniów zostanie ukierunkowana na rozwiązywanie zadań o bardzo różnorodnej formie:

• zadania rozszerzonej odpowiedzi RO
• zadania krótkiej odpowiedzi KO
• zadania z luką L
• zadania wielokrotnego wyboru WW
• zadania na dobieranie D
• zadania typu „ prawda lub fałsz” P-F

Wspieranie wiedzy teoretycznej ucznia ćwiczeniami pozwoli skupić uwagę na utrwalaniu zdobytych umiejętności poprzez praktyczne działanie i wzmocnić wiarę w siebie oraz samodzielność w rozwiązywaniu zadań i umiejętność pracy w grupie. Daje to możliwość rozwijania w sposób harmonijny wielu praktycznych umiejętności ucznia.

Zajęcia mają charakter otwarty, można je uzupełniać i modyfikować w zależności od potrzeb, możliwości i zainteresowań uczniów.

Realizacja programu odbywać się będzie w wymiarze 1 godziny lekcyjnej tygodniowo w miesiącach październik – marzec roku szkolnego. W zajęciach mogą brać udział wszyscy chętni uczniowie klas piątych, którzy chcą rozwijać i utrwalać określone umiejętności po klasie czwartej i bieżące wiadomości zdobyte w klasie piątej.

3. CELE PROGRAMU

• przygotowanie uczniów klas V do sprawdzianu po klasie VI poprzez sprawne opanowanie umiejętności kluczowych
• kształtowanie aktywnej postawy wobec przyrody i własnej nauki
• doskonalenie umiejętności praktycznego działania
• prezentowanie postawy człowieka odpowiedzialnego za swój sukces (sprawdzian po klasie VI)
• rozwijanie zainteresowań przyrodniczych
• doskonalenie integracji w grupie rówieśników
• utrwalanie zdobytej wiedzy w sposób prosty poprzez ćwiczenia
• wyrabianie pozytywnych cech charakteru jak: pracowitość, systematyczność, dokładność, cierpliwość, zdyscyplinowanie, życzliwość
• zdobycie umiejętności poszukiwania i porządkowania informacji oraz porozumiewania się.

4. CYKLE BLOKOWE

5. PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIÓW

Uczniowie:

1. posiadają informacje o poziomie swoich umiejętności w danym momencie procesu dydaktycznego

2. wykorzystują wiedzę z różnych przedmiotów w sposób spójny

3. lepiej rozumieją treść poleceń w różnych typach zadań

4. staranniej i dokładniej zapisują rozwiązania zadań

5. znają swoje mocne i słabe strony

6. sprawniej rozwiązują zadania o różnej formie (RO, WW, KO, L, ,D, P-P)

7. mają poczucie własnej wartości i własnych możliwości

8. prawnie korzystają z umiejętności kluczowych do rozwiązywania różnorodnych problemów z zakresu przyrody.

6. PROCEDURY OSIĄGANIA CELÓW

Cele będą osiągane przez wykonywanie ćwiczeń sprawdzających wiadomości i umiejętności wymienione w cyklach blokowych. Podczas zajęć uczniowie będą rozwiązywali różne typy zadań: otwarte i zamknięte, o różnym stopniu trudności.

Szczególny nacisk zostanie położony na zadania doskonalące umiejętności:

• określanie kierunków głównych i pośrednich

• umiejętność korzystania z legendy planu, mapy

• obliczanie odległości rzeczywistych

• odczytywanie danych z mapy, tabeli, wykresu

• zapisywanie wyników pomiarów i obliczeń z zastosowaniem odpowiednich jednostek miar

• przeliczanie jednostek długości i czasu

• sporządzanie wykresów liniowych, diagramów słupkowych na podstawie danych z tabeli

Na pierwszych zajęciach uczniowie rozwiążą test wstępny, pozwalający nauczycielowi określić poziom umiejętności uczniów w zakresie kompetencji kluczowych.

W ostatniej fazie realizacji programu uczniowie rozwiążą test sumujący poziom umiejętności nabytych po realizacji całego cyklu zajęć w klasie piątej. Test zostanie sprawdzony i omówiony podczas zajęć z uczniami.

W klasie szóstej przewiduję dalsze doskonalenie umiejętności nabytych na zajęciach, co pozwoli na rzetelne przygotowanie uczniów do sprawdzianu.

7. EWALUACJA PROGRAMU

Ewaluacji będzie podlegać:

• atrakcyjność programu dla ucznia

• praktyczność i użyteczność (czy jest potrzeba takich zajęć w klasach piątych)

Narzędzia ewaluacji:

• ankieta (na koniec cyklu zajęć)

• wyniki testu sumującego w porównaniu z tekstem „na wejściu”

Uzyskane wyniki po analizie i ocenie pozwolą mi na wprowadzenie zmian w programie.

ANKIETA DLA UCZNIA

Informacja wstępna:

Proszę Cię o wypełnienie tej ankiety, która jat anonimowa.
Twoje odpowiedzi pozwolą mi przemyśleć moją pracę na zajęciach i być może zmienić ją w następnym roku szkolnym. Liczę na szczere odpowiedzi, a także na wszelkie dodatkowe uwagi.

1. Czy zajęcia na które uczęszczałeś/łaś pozwoliły Ci uwierzyć we własne siły i możliwości – wybierz jedną odpowiedź podkreślając jeden punkt, np. a):

1. tak
2. nie
3. nie potrafię tego ocenić

2. Jak oceniasz swoją wiedzę i umiejętności nabyte podczas tych zajęć:

1. bardzo dużo się nauczyłem/łam
2. wystarczająco dużo się nauczyłem/łam
3. niewiele się nauczyłem/łam

3. Na zajęciach w porównaniu z innymi Twoja praca była:

1. większa
2. mniej więcej taka sama
3. mniejsza

4. Czy Twoim zdaniem należałoby też takie zajęcia w klasie szóstej?:

1. tak
2. nie
3. nie umiem ocenić

5. Zajęcia były:

1. interesujące
2. nudne
3. nijakie

6. Jakie masz inne uwagi, propozycje:

.................................

Dziękuję Ci

Twój nauczyciel przyrody

8. BIBLIOGRAFIA

1. A. Adamiec, A. Drewa – „Testy kompetencji dla szkoły podstawowej” – wyd. Elba 2003 r.
2. A. Adamiec, B. Kaczmarek – „Testy kompetencji” – wyd. Elba 2004 r.
3. J. Bilkiewicz, J. Flis i inni – „Sprawdzian na 2002” wyd. „Bimart” Wałbrzych 2000 r.
4. A Brodowska, A Kujawa i inni – „Międzyprzedmiotowe zestawy testowe dla klas V – VI” – wyd. Kolstarkot, Gdynia 2001 r.
5. W. Dziabaszewski – „Zielone zadania” – WSiP, Warszawa 1996 r.
6. J. Fojt-Jasińska, K. Szarowska i inni – „Program nauczania w klasach 4 – 6 <Przyroda>” – wyd. ABC Poznań nr w zestawie DKW – 4014 – 241/99
7. J. Golanko, M. Czekalska – „Poradnik metodyczny – Przyroda w klasie IV” – wyd. Nowa Era, Warszawa 1999
8. T. Miklikowska, M. Radomyska i inni – „Testy i ćwiczenia” – wyd. M. Rożak 2003 r.