Program wycieczek szkolnych

dla I i II etapu edukacyjnego

w Publicznej Szkole Podstawowej w Nowej Soli

w oparciu o realizację ścieżek edukacyjnych:

- edukacja ekologiczna

- edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie

Opracowała: mgr Maria Frąckowiak

nauczycielka nauczania zintegrowanego i przyrody

„Cudze chwalicie, swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie…”

Program wycieczek szkolnych w oparciu o formy ochrony przyrody Nowej Soli i regionu został opracowany dla realizacji zadań zawartych w „Podstawie programowej kształcenia ogólnego dla sześcioletnich szkół podstawowych i gimnazjów”.

Podstawa programowa kształcenia ogólnego wprowadziła ścieżki edukacyjne, które integrują cele, treści i umiejętności z wielu przedmiotów.

Dla uczniów uczęszczających do szkoły, często szkołą, klasami, korytarzami, hałasem, „dwójkami”, znudzonych i znużonych - wyjście ze szkoły – wycieczka, to atrakcyjne miejsce nauki, miejsce w którym przygotowany nauczyciel, a jeszcze lepiej zespół nauczycieli może przeprowadzić lekcje z wielu przedmiotów i dać uczniom i prowadzącym wiele radości.

Program wycieczek jest tak ukierunkowany by ukazać piękno i potęgę przyrody, budzenie w dzieciach pozytywnych przeżyć i uczuć takich jak miłość, radość, współczucie, odpowiedzialność za otaczająca przyrodę, za innych, za siebie.

Wycieczki mają dzieciom przybliżyć miejsca, w których rzadko bywają, omijają je, bo nikt nie pokazał ich walorów.

Wycieczki mają pokazać miasto, jego bliższe i dalsze okolice.

Wycieczki mają pokazać, co miasto, w którym żyjemy wyróżnia, co odziedziczyliśmy po przodkach, mają nauczyć właściwego stosunku do przyrody i mają nauczyć ochrony przyrody, dla nas samych i przyszłych pokoleń.

Edukacja przyrodnicza w pierwszym etapie edukacyjnym ma między innymi na celu:

Zapoznanie z różnorodnością świata roślin i zwierząt, ich budową warunkami i trybem życia, odżywaniem;
Kształtowanie umiejętności badawczych i przeprowadzanie prostych doświadczeń;
Wdrażanie do ochrony przyrody i jej zasobów

„Edukacja Smyka” z dnia 15.02.1999r

Nr dopuszczenia DKW – 4014 -13/99

Ogólne cele edukacyjne ścieżek : ekologicznej i regionalnej - dziedzictwo kulturowe w regionie:

Dostrzeganie zmian zachodzących w otaczającym środowisku oraz ich wartościowanie.
Rozwijanie wrażliwości na problemy środowiska.
Poznanie najbliższego środowiska i specyfikacji swojego regionu.
Rozwijanie wartości rodzinnych związanych z wartościami kulturowymi wspólnoty lokalnej.
Rozwój postaw patriotycznych związanych z tożsamością kultury regionalnej

Podstawa programowa kształcenia ogólnego

dla sześcioletnich szkół podstawowych i gimnazjów

15 luty 1999

Cele szczegółowe realizowane podczas wycieczek :

Rozpoznawanie pospolitych i chronionych gatunków roślin i zwierząt występujących w regionie.
Udział w akcjach na rzecz ochrony środowiska.
Dostrzeganie zmian w przyrodzie pod wpływem działalności człowieka.
Korzystanie z piękna przyrody i wyrabianie poczucia więzi.
Wyrabianie wrażliwości, szacunku i odpowiedzialności za środowisko.
Nauka wysuwanie wniosków z obserwacji.
Wzbudzenie zainteresowań przeszłością rodziny, regionu.
Wyrabianie poczucia przynależności do miejsca urodzenia, dorastania, wychowania, kształcenia.
Aktywne uczestnictwo w akcjach na rzecz przyrody.
Przynależność do organizacji chroniących przyrodę.
Ochrona największych zabytków naszego regionu – lasów.
Poznanie różnorodnych form ochrony przyrody w naszym mieście, okolicach i regionie i wykorzystanie ich do aktywnego wypoczynku na łonie natury.
Czerpanie radości ze spotkania z innymi.
Dostrzeganie słabości i zalet innych.
Akceptowanie innych i siebie

Cele będą realizowane w czterech blokach tematycznych:

I. Charakterystyka geograficzno-historyczna regionu nowosolskiego.

II. Środowisko przyrodnicze i jego ochrona.

III. Działalność ekologiczna.

IV. Dziedzictwo kulturowe regionu.

W wyniku realizacji wycieczek, uczeń potrafi :

· Prowadzić obserwacje w środowisku.

· Dostrzegać wpływ człowieka na środowisko.

· Umieć wypoczywać na łonie natury i czerpać z niego korzyści, z poczuciem odpowiedzialności za środowisko.

· Umieć zachowywać się na obszarach chronionych.

· Tworzyć miejsca pamięci i ochrony przyrody.

· Czynnie wpływać na ochronę czystych, przyjaznych człowiekowi miejsc.

· Organizować proste działania na rzecz środowiska.

· Zainteresować się swoim regionem, rozwijając swoje pasje w poczuciu „Jestem częścią tego regionu, zostawię po sobie ślad!”

PIERWSZY ETAP EDUKACYJNY

WYCIECZKI KLAS I

TREŚCI KSZTAŁCENIA

WSPÓŁPRACA Z INTYTUCJAMI

I OSOBAMI

WYTWORY UCZNIA

TERMIN REALIZACJI

CEL WYCIECZKI

1. Wycieczka wokół szkoły jesienią i wiosną

Zmiany zachodzące jesienią.

Rozpoznawanie drzew i krzewów oraz roślin zielnych. Wskazywanie roślin chronionych.

nauczyciele

rodzice

Album roślin chronionych (rysunki dzieci)

jesień

wiosna

2. Wycieczka do pobliskiego lasku (wokół szpitala)

Obserwacja zwierząt w lesie.

Dostrzeganie różnicy w ich wyglądzie.

Wyszukiwanie zwierząt chronionych.

nauczyciele

leśnicy

Album zdjęć ptaków chronionych

Karmniki dla zwierząt

zima

3. Wycieczka na działkę ogrodniczą lub pole

Zmiany zachodzące w przyrodzie.

Wygląd wiosennych kwiatów, wskazywanie roślin pospolitych i rzadkich.

nauczyciele

rolnicy

ogrodnicy

Klasowy album kwiatów pospolitych i rzadkich

(rysunki dzieci)

wiosna

4. Spacer wokół szkoły, obserwacja terenów zielonych

Troska o zieleń, znaczenie roślin zielonych dla człowieka. Wskazywanie sposobów ochrony środowiska, poznawanie znaków przyjaznych środowisku.

nauczyciele

Rymowanki o roślinach zielonych

22.04

Dzień Ziemi

5. Wycieczka do muzeum

Historia powstania miasta. Mój adres, najstarszy obiekt

miasta-adres. Pojęcie zabytek.

pracownik muzeum

nauczyciele

Rysunki,

widokówki,

zdjęcia

maj-czerwiec

WYCIECZKI KLAS II

TREŚĆ KSZTAŁCENIA

WSPÓŁPRACA Z INTYTUCJAMI

I OSOBAMI

WYTWORY UCZNIA

TERMIN REALIZACJI

CEL WYCIECZKI

1. Wycieczka do parku „Odra” – pomnik przyrody nr214-platan klonolistny

Rozumienie pojęcia pomnika przyrody ożywionej i nieożywionej.

Rozpoznawanie drzew po liściach i sylwetce.

nauczyciele

Karta pracy nr 6 (materiały z pracy

Eko-gra terenowa po Nowej Soli)

jesień

2.Wycieczka na pole (wyjazd za miasto)

Zmiany zachodzące w przyrodzie zimą, w pogodzie, w życiu roślin i zwierząt.

Wpływ działalności człowieka na wygląd krajobrazu.

nauczyciele

rolnicy lub leśnicy lub ogrodnicy

Opowiadanie z lukami

zima

3. Wycieczka do Europejskiej Bocianiej Wioski (Muzeum Bociana

Białego-Kłopot)

Rozpoznawanie Bociana Białego w naturalnym środowisku. Obserwacja około 20 par tych ptaków (gniazdowanie, poszukiwanie pożywienia, loty).

nauczyciele pracownicy muzeum

przedstawiciele LOP

Rysunki,

zdjęcia,

nagrania audio i video

wiosna

WYCIECZKI KLAS III

TREŚĆ KSZTAŁCENIA

WSPÓŁPRACA Z INTYTUCJAMI

I OSOBAMI

WYTWORY UCZNIA

TERMIN REALIZACJI

CEL WYCIECZKI

1. Wycieczka do lasu- Łęgi nadodrzańskie, obserwowanie roślinności świata zwierzęcego i poszczególnych warstw lasu

Rodzaje lasów.

Rozpoznawanie drzew i krzewów liściastych i iglastych.

Znaczenie przyrodnicze i gospodarcze lasu.

Ochrona lasów.

nauczyciele

leśnicy

rodzice

Naturalne zbiory z lasu

Regulamin przyjaciela lasu

jesień

2. Wycieczka nad Odrę

Woda w przyrodzie

Zabytki nad Odrą: most zwodzony, magazyny solne, kościół św. Michała.

Pomniki przyrody w kanale portowym: topola nr210, jesion wyniosły nr275.

Rzeka – naturalny zbiornik wodny:

znaczenie wód, zanieczyszczenie wód.

Zabytki i pomniki przyrody.

nauczyciele

pracownicy stoczni

Rysunki i zdjęcia uczniów –wystawa

zima

3. Wycieczka na dworzec PKS, PKP i do portu (Nowa Sól)

Transport wodny, kolejowy, samochodowy

Rodzaje transportu.

Znaczenie transportu w życiu człowieka.

Wpływ spalin na środowisko.

Znaczenie portu i dworców dla rozwoju miasta.

nauczyciele

stoczniowcy

kolejarze

kierowcy

Nagranie wywiadu z kolejarzami

wiosna

4. Wycieczka do lasu wiosną- rezerwat przyrody Bukowa Góra

Ochrona przyrody:

parki narodowe i rezerwaty.

Rozwój roślin.

nauczyciele

leśnicy

Dekalog ucznia na terenie chronionym

wiosna

DRUGI ETAP EDUKACYJNY

ZAGADNIENIA PROGRAMOWE

TREŚCI

KORELACJA PRZEDMIOTOWA

PROCEDURY OSIĄGANIA CELÓW

_{KLASA CZWARTA}

I. Charakterystyka georaf.-hist. regionu nowosolkiego, kultura miejscowości na tle regionu

1.Nowa Sól-moje miasto:

-historia miejscowości,

-moja miejscowość dziś i w przeszłości,

-najstarsze zabytki i pomniki przyrody w mieście,

-pochodzenie nazwy miejscowości,

-wskazywanie na mapie krainy hist., geograf., i województwa miasta, w którym żyję.

godzina wychowawcza

historia

przyroda

język polski

plastyka

Wycieczka do muzeum (historia miasta).

Wycieczka szlakiem pomników przyrody (Eko gra terenowa po Nowej Soli).

Wycieczka-zabytki Nowej Soli:

-Ratusz ul. Moniuszki 1574-1575,

-Kościół św. Michała 1591-1596,

-Magazyn solny koniec XVIII w.,

-Zbór Braci Morawskich 1747,

-Kościół św. Antoniego 1835-1839,

-Dworzec kolejowy 1871,

-Kościół św. Barbary 1900…

Zaznaczanie na mapie odwiedzanych miejsc.

II. Środowisko przyrodnicze i jego ochrona – ze szczególnym uwzględnieniem regionu

1.Zmiany w środowisku przyrodniczym Nowej Soli pod wpływem działalności człowieka.

przyroda

godzina wychowawcza

wychowanie fizyczne

Zwiad terenowy – rejestracja zmian zachodzących w najbliższej okolicy pod wpływem działalności człowieka – wycieczka rowerowa ścieżkami rowerowymi wokół szkoły i wał przeciwpowodziowy wzdłuż Odry.

2.Przyroda Nowej Soli:

gatunki drzew i krzewów wokół szkoły i w parku „Odra”.

koła ekologiczne i przyrodnicze

Wycieczka do parku, przez centrum miasta nad rzekę i staw w celu obserwacji piękna przyrody:

Obserwowanie gatunków drzew i krzewów w parku, rozpoznawanie ptaków, słuchanie ich śpiewu, rozpoznawanie ptaków wodnych i roślinności w stawie,obserwacje jak mieszkańcy naszego osiedla dbają o zieleń.

3. Zasoby przyrody i ich ochrona:

- styl życia mieszkańców i jego związek z wyczerpywaniem się zasobów,

- racjonalna gospodarka zasobami.

przyroda

sztuka

informatyka

Wycieczka po stronach internetowych - zasoby przyrody okolic Nowej Soli.

Pogadanka na temat możliwości wykorzystania wolnego czasu.

4. Formy ochrony przyrody w Nowej Soli:

- pomniki przyrody,

- ochrona gatunkowa.

Wycieczka szlakiem pomników przyrody.

„Eko - gra terenowa w poszukiwaniu pomników przyrody” – dąb szypułkowy nr 208 (SP1) miłorząb japoński nr 269 (promenada), topola nr 210 (ul. Portowa), jesion wyniosły nr 275 (basen portowy), platan klonolistny nr 214 (park Odra).

Rozpoznawanie gatunków drzew,wskazywanie roślin oraz zwierząt chronionych.

III. Działalność ekologiczna

1. Organizacje ekologiczne i ich działalność w szkole i w mieście:

-LOP,

-Klub Ekologiczny.

przyroda

technika

język polski

Rozpoznawanie różnych znaków graficznych związanych z ochroną środowiska, między innymi znaki organizacji ekologicznych i znaki produktów przyjaznych dla środowiska.

Wycieczka do sklepów :

Intermarche, Bricomarche, Kaufland, lub do siedziby zarządu Ligi Ochrony Przyrody – oddział Nowa Sól.

2. Odpady i śmieci:

-rodzaje odpadów, zalegające w środowisku i ulegające rozkładowi,

-sposoby zmniejszania ilości odpadów, recykling-wielokrotne używanie,

-segregacja śmieci.

przyroda

kółka przyrodnicze w szkole

Wycieczka na wysypisko śmieci lub wycieczka do TEW-u (zakład gospodarowania odpadami)

Zbiórka makulatury w szkole.

„Sprzątanie świata”.

ZAGADNIENIA PROGRAMOWE

TREŚCI

KORELACJA PRZEDMIOTOWA

PROCEDURY OSIĄGANIA CELÓW

IV Dziedzictwo kulturowe regionu

1. Skąd mój ród:

- historia i pochodzenie rodziny, jej związki z regionem,

- drzewo genealogiczne rodziny.

język polski

historia

technika

przyroda

Wywiady z przedstawicielami rodzin w szkole.

Oglądanie pamiątek, słuchanie o tradycjach rodzinnych.

2. Kultura naszego regionu:

- zwyczaje i twórczość ludowa,

- wybitni twórcy dawniej i dzisiaj,

- imprezy kulturalne w mieście i regionie.

sztuka

język polski

przyroda

godzina wychowawcza

Wycieczki na koncerty np. z okazji Dni Nowej Soli, Winobranie w Zielonej Górze, Dożynki oraz Tradycje Wielkanocne i Bożonarodzeniowe w skansenie w Ochli.

_{KLASA PIĄTA}

I. Charakterystyka

geograficzno – historyczna regionu nowosolskiego

1. Historia miasta:

- najstarsze dzieje miasta i okolicy,

- historia szkoły, ludzie, którzy tworzyli historię szkoły.

historia

przyroda

technika

sztuka

Wycieczka do miejsc upamiętniających wydarzenia historyczne:

-Pomnik Braterstwa Broni,

-Głaz Tysiąclecia Państwa Polskiego „Byliśmy, jesteśmy, będziemy” 966-1966.

II. Środowisko przyrodnicze i jego ochrona ze szczególnym uwzględnieniem regionu

1.Formy ochrony przyrody w regionie nowosolskim:

- pomniki przyrody,

-ochrona gatunków roślin i zwierząt,

-rezerwaty przyrody,

- użytki ekologiczne.

przyroda

godzina wychowawcza

sztuka

kółka przyrodnicze w szkole

Wycieczka do jednej z zaproponowanych ścieżek przyrodniczo – leśnych:

- Łęgi nadodrzańskie (12 miejsc przystankowych),

- Ścieżka przyrodniczo-leśna Siedlisko (13 miejsc przystankowych),

- Ośrodek Edukacji Przyrody Leśnej w Jeziorach Wysokich .

ZAGADNIENIA PROGRAMOWE

TREŚCI

KORELACJA PRZEDMIOTOWA

PROCEDURY OSIĄGANIA CELÓW

III. Działalność ekologiczna

1. Odpoczynek i rozrywka:

- zasady współżycia z przyrodą i właściwy sposób korzystania ze wszystkich dóbr.

godzina wychowawcza

przyroda

wychowanie fizyczne

Ognisko.

Zasady zachowanie się na łonie natury:

-przygotowanie ogniska, zabezpieczenie ogniska, posprzątanie po pieczeniu kiełbasek itp.

2. Akcje ekologiczne

godzina wychowawcza

przyroda

Sprzątanie świata

Nie było nas, był las, nie będzie nas, czy będzie las?

Akcja makulatura

IV. Dziedzictwo kulturowe regionu

1. Kształtowanie pojęć:

„mała ojczyzna”, region, kraina, wspólnota, korzenie, odrębność.

historia

przyroda

sztuka

godzina wychowawcza

Wycieczka do muzeum:

„Historia kultury, sztuki mieszczańskiej, ze szczególnym uwzględnieniem XIX wieku”.

_{KLASA SZÓSTA}

I. Charakterystyka

geograficzno – historyczna regionu nowosolskiego

1. Historia regionu i jej związki z dziejami Polski:

- prawa miejskie,

- rozwój miasta na szlakach handlowych,

- walki zbrojne w mieście i w regionie.

godzina wychowawcza

przyroda

historia

sztuka

Wycieczka :

Skwer Szczepana Bąka

Pomnik Pamięci Sybirakom

Most stalowy 1927 i zwodzony na rzece Odrze

Port rzeczny 1897

Dworzec kolejowy 1871

II. Środowisko przyrodnicze i ochrona ze szczególnym uwzględnieniem regionu

1. Szkoła jako najbliższe środowisko:

- działania ekologiczne w szkole,

- czy moja szkoła jest zielona.

koła przyrodnicze

godzina wychowawcza

przyroda

Udział w akcjach ekologicznych: „Sprzątanie świata”, „Akcja makulatura”, „Nie było nas był las, nie będzie nas, czy będzie las?” i innych.

ZAGADNIENIA PROGRAMOWE

TREŚCI

KORELACJA PRZEDMIOTOWA

PROCEDURY OSIĄGANIA CELÓW

2. Drzewa wokół naszej szkoły i ich znaczenie.

przyroda

koła przyrodnicze

Rozpoznawanie drzew wokół szkoły:

wyszukiwanie drzew odpornych na zanieczyszczenia

- topola, wierzba, akacja, klon.

3. Zależność miedzy stanem środowiska , a codzienną działalnością człowieka-wpływ dzikich wysypisk śmieci na glebę i wygląd okolicznych lasów.

przyroda

koła przyrodnicze

Wycieczka do lasku graniczącego ze szkołą:

- zdjęcia zanieczyszczonych terenów przez dorosłych,

- sprzątanie cykliczne.

Wycieczka na wysypisko śmieci - Kiełcz

4. Podejmowanie działań w trosce o własne środowisko.

III.Działalność ekologiczna

1.Ratujemy Ziemię:

- czy jesteśmy młodymi ekologami,

- czy unikamy działań szkodzących środowisku.

przyroda

koła przyrodnicze

Akcje propagandowe.

Wycieczka:

-oczyszczalnia ścieków,

-stacja uzdatniania wody,

-wysypisko śmieci.

2. Ochrona przyrody w Polsce i regionie:

- przykłady rezerwatów przyrody.

przyroda

koła przyrodnicze

Wycieczka do jednego z rezerwatów przyrody:

-Bukowa Góra, Bażantarnia k. Otynia,

-rezerwat leśny Zimna Woda,

-rezerwat leśny Annabrzeskie Wąwozy,

-rezerwat leśny Dalkowskie Jary,

-rezerwat torfowy Jezioro Mesze,

-rezerwat wodno-torfowy Jezioro Święte.

ZAGADNIENIA PROGRAMOWE

TREŚCI

KORELACJA PRZEDMIOTOWA

PROCEDURY OSIĄGANIA CELÓW

IV. Dziedzictwo kulturowe regionu

1. Historia, tradycje, obyczaje w rodzinie:

- przenikanie się tradycji,

- inny, nie znaczy gorszy,

- inny, nie znaczy lepszy.

język polski

godzina wychowawcza

historia

Wycieczka do miejsc upamiętniających przeżyte klęski żywiołowe:

-Figura św. Nepomucyna (koło św. Michała) 1738 „W podzięce za przeżycie wielkiej powodzi i klęski głodu”,

-Figura św. Floriana 1738 “W podzięce za przeżycie wielkiej powodzi i klęski głodu 1736-1737)”,

-Figura Rybaka (przy ul. Odrzańkiej) lata 30 XXw.

2. Kultura naszego regionu:

- zwyczaje i twórczość ludowa.

język polski

godzina wychowawcza

Wycieczka do muzeum:

- wystawy,

-przedstawienia,

-obrzędy.

3. Trwałość dziedzictwa kulturowego, wpływ na teraźniejszość i przyszłość.

język polski

godzina wychowawcza

Wycieczki w celu poznania zabytków kultury materialnej np. „Dwory i pałace Nowej Soli i okolic”.

Opracowała: mgr Maria Frąckowiak nauczycielka przyrody i nauczania zintegrowanego

Bibliografia

J. Dembska, K. Jankowska, E. K. Korona, W. Kowalska, T. Malesza, T. Oleksiak, T. Polińska, W. Wołejsza, Program nauczania początkowego Edukacja Smyka, nr dopuszczenia DKW-4014-12/99, Adam, Warszawa, 1999

Doradca metodyczny – nauczyciel przyrody, pod red. T. Domański, T. Pietraszak, OPERON, Olsztyn, 2000

E. Dudek, E. Szedzianis, K. Tryl, Program przedmiotu przyroda dla klas IV, V, VI szkoły podstawowej, WIKING, Wrocław, 1999

Encyklopedia szkolna-biologia, PWN, 2002

L. Jerzak , A.Niemiec, Ścieżki przyrodnicze na terenie województwa zielonogórskiego-katalog, ZO LOP, Zielona Góra, 1998

S.Kowalski, J. Muszyński, Informator 1993, /w: Muzeum Miejskie w Nowej Soli/, Nowa Sól, 1992

B.Kucharski, P. Maluśkiewicz, Ziemia Lubuska, MUZA SA, Warszawa, 1996

Lubuskie w Unii Europejskiej, Negatyw, Bydgoszcz ,2004

S. Makara, Proste klucze do oznaczania drzew i krzewów liściastych, Serwis szkolny

Nowa Sól, Becker, Bydgoszcz

Ośrodek edukacji przyrodniczo-leśnej w Leśnym Kompleksie Promocyjnym „Bory Lubuskie”, pod red. I. Mrowińska, P. Mrowiński, Nadleśnictwo Lubsko, Zielona Góra

Plan miasta Nowa Sól, 1:15000, Zielona Góra, 1993

Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkół podstawowych i gimnazjów

Zeszyt przedmiotowo metodyczny-przyroda, ODN, 2002